Bezpieczna kratka trawnikowa – 300 cm GG "Zielony trawiasty"

Płyty gumowe z granulatu gumowego wiązanego poliuretanem, przeznaczone do zastosowań zewnętrznych, są odporne na mróz i mogą być użytkowane przez całą zimę. Otwarta struktura porów wchłania wodę opadową i odprowadza ją w dół, a woda pozostająca w porach ma podczas zamarzania przestrzeń na rozszerzenie. Granulat gumowy i spoiwo poliuretanowe zachowują elastyczność także przy ujemnych temperaturach.

Podbudowa również musi być odporna na mróz. Na podbudowach związanych woda odpływa pod płytami i między nimi, zgodnie ze spadkiem, do odwodnienia, natomiast na grysie lub tłuczniu przesącza się pionowo przez konstrukcję. Gdy woda gromadzi się pod płytami, podłoże wrażliwe na mróz może się unieść, a po odmarznięciu ponownie osiąść. Same płyty pozostają bez zmian, lecz powierzchnia może stać się bardziej nierówna.

Do zimowego usuwania śniegu wystarcza zgarniacz do śniegu o gładkiej krawędzi, który nie zahacza o krawędzie płyt. Sól stosowana do odladzania, używana w typowej ilości, nie uszkadza granulatu gumowego.

Wodoprzepuszczalność płyt gumowych może wynosić od niemal zera do ponad 1 100 litrów na metr kwadratowy na godzinę. Przepuszczalność wody zależy od frakcji zastosowanego granulatu gumowego oraz od nacisku podczas prasowania. Płyty gumowe są wykonane z granulatu gumowego wiązanego PU i mają strukturę o otwartych porach. Woda nie przenika przez samą gumę, lecz przez wolne przestrzenie między związanymi ziarnami; im ciaśniej sprasowany jest układ ziaren, tym mniej wody przepuszcza płyta.

Przy niewielkim nacisku prasowania ziarna o nieregularnych kształtach układają się luźno, pozostawiając połączone pory i drobne kanały, przez które woda przepływa pionowo w dół. Akredytowany instytut, również po czterech tygodniach oddziaływania warunków atmosferycznych, zmierzył zgodnie z PN-EN 12616 ponad 1 100 litrów na metr kwadratowy na godzinę. Płyty wykonane pod wysokim naciskiem mają niemal bezlukowy układ ziaren i przepuszczają już niewiele wody.

Odpowiednia wartość jest podawana jako parametr porównawczy w opisie produktu. Świeżo ułożona nawierzchnia w pierwszych dniach może przyjmować wodę wolniej, niż wskazuje wynik pomiaru, ponieważ powierzchnie ziaren są początkowo słabo zwilżalne. Po kilku dniach użytkowania nawierzchnia osiąga pełną przepuszczalność wody, a szorowanie z niewielką ilością płynu do mycia naczyń przyspiesza ten proces.

Raport z badań można przedłożyć organom administracji budowlanej jako potwierdzenie wodoprzepuszczalności. Klasyfikacja nawierzchni zależy jednak od całego układu warstw: opad może przesiąkać przez nawierzchnię do gruntu tylko wtedy, gdy wodę przyjmuje również podbudowa pod płytami gumowymi.

Krytyczną wysokość upadku dla nawierzchni amortyzującej na placu zabaw wyznacza się zgodnie z PN-EN 1177, wykonując serię zrzutów. Głowicę pomiarową z akcelerometrem zrzuca się z różnych wysokości w punktach badawczych, które wybiera się na nawierzchni amortyzującej zgodnie z normą. Za krytyczną wysokość upadku przyjmuje się najmniejszą wysokość, przy której wartość HIC osiąga 1000 lub maksymalne przyspieszenie gmax osiąga 200 g; za miarodajny przyjmuje się wynik uzyskany w najmniej korzystnym z badanych punktów.

Wynik odnosi się wyłącznie do zbadanego układu oraz do warunków, w jakich przeprowadzono badanie. W raporcie z badań podaje się grubość nawierzchni, jej podłoże oraz istotne warunki badania. Badanie na obiekcie pozwala potwierdzić, że ułożona nawierzchnia amortyzuje uderzenia: w wyznaczonych punktach zrzuca się głowicę z określonej wysokości i sprawdza, czy nie zostały przekroczone wartości graniczne HIC i gmax.

PN-EN 1177 obejmuje dwa rodzaje badań nawierzchni amortyzującej, laboratoryjne oraz prowadzone na miejscu. Badanie laboratoryjne służy do wyznaczenia krytycznej wysokości upadku, natomiast próba terenowa sprawdza w wybranych punktach, czy ułożona już nawierzchnia pokrywa swobodną wysokość upadku danego urządzenia zabawowego.

Badanie laboratoryjne prowadzi się na próbkach o łącznej powierzchni co najmniej jednego metra kwadratowego, ułożonych na równym, sztywnym podłożu betonowym. Materiały sypkie, takie jak piasek amortyzujący, żwir amortyzujący lub zrębki drewniane, układa się w przewidzianej grubości warstwy, a płyty amortyzujące tak, aby objąć badaniem także ich połączenia. Na nawierzchnię spada z różnych wysokości półkulista głowica badawcza o masie 4,6 kg i średnicy około 16 cm, wyposażona w czujnik przyspieszenia. Dla płyt wykonuje się co najmniej dziewięć prób spadku z co najmniej czterech wysokości, w odrębnych miejscach oddalonych o 25 cm. Dla materiałów sypkich na każdej wysokości wykonuje się trzy uderzenia w to samo miejsce. Badanie odbywa się w temperaturze 23 °C, przy dopuszczalnym odchyleniu do pięciu stopni.

Ocena laboratoryjna opiera się na wartości HIC jako kryterium urazu głowy oraz maksymalnym przyspieszeniu gmax. Krytyczna wysokość upadku to wysokość, przy której zostaje osiągnięta wartość HIC 1000 albo gmax 200 g, przy czym decyduje niższa z tych wartości, wyznaczona przez interpolację wyników pomiarów. Sprawozdanie z badań podaje krytyczną wysokość upadku w metrach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku oraz niepewność pomiaru laboratorium badawczego. Wynik dotyczy wyłącznie przebadanego układu, czyli typu płyt, ich grubości i połączenia, a w systemach wielowarstwowych całej kolejności warstw. Podłożem badawczym jest sztywna podstawa laboratoryjna, nie zaś podłoże wykonane na obiekcie.

Próba na miejscu ocenia stan nawierzchni amortyzującej w konkretnych punktach użytkowanej powierzchni. Wysokość upadku w badaniu musi być co najmniej równa swobodnej wysokości upadku urządzenia zabawowego określonej według PN-EN 1176. Pomiary wykonuje się w miejscach najmniej korzystnych, na przykład tam, gdzie nawierzchnia jest zużyta albo grubość warstwy jest najmniejsza, oraz w innych miejscach reprezentatywnych. Liczba punktów pomiarowych zależy od wielkości strefy upadku, a norma określa ich liczbę minimalną. Procedura terenowa odnosi się wyłącznie do zbadanych punktów i nie wyznacza krytycznej wysokości upadku.

Wymagana grubość mat amortyzujących i płyt amortyzujących zależy od ich potwierdzonej w badaniach krytycznej wysokości upadku, która musi być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia zabawowego. Im większa jest możliwa wysokość upadku, tym większa powinna być grubość maty lub płyty amortyzującej.

Samej wysokości upadku nie można określić wyłącznie na podstawie grubości. Na amortyzację uderzeń wpływają również budowa produktu, gęstość i elastyczność.

Orientacyjnie przyjmuje się: do 100 cm wysokości swobodnego upadku — 3 cm grubości; do 150 cm — 5 cm; do 200 cm — 7 cm; do 300 cm — 10 cm.

Decydująca jest zawsze krytyczna wysokość upadku danego produktu, wskazana w raporcie z badań zgodnie z PN-EN 1177.

Maty i płyty amortyzujące można stosować do krytycznej wysokości upadku wskazanej w raporcie z badań zgodnie z PN-EN 1177. Krytyczna wysokość upadku to najmniejsza wysokość, przy której wartość HIC osiąga 1000 lub przyspieszenie gmax osiąga 200 g. W zależności od wykonania wynosi ona około 100 do 300 cm.

- do 100 cm: na przykład niskie domki zabaw i urządzenia do balansowania

- do 150 cm: na przykład niskie elementy wspinaczkowe

- do 200 cm: na przykład sieci wspinaczkowe, konstrukcje wspinaczkowe i urządzenia wielofunkcyjne

- do 300 cm: na przykład wysokie wieże wspinaczkowe i duże zestawy zabawowe

Podane przykłady urządzeń mają wyłącznie charakter orientacyjny. Decydująca jest wysokość swobodnego upadku konkretnego urządzenia zabawowego zgodnie z PN-EN 1176. Wskazana krytyczna wysokość upadku musi być co najmniej równa tej wysokości swobodnego upadku.

Płyty z granulatu gumowego oraz maty amortyzujące wykonane z granulatu gumowego, stosowane jako nawierzchnie amortyzujące, mają w typowych warunkach okres użytkowania od 10 do 15 lat i często służą dłużej. Są przeznaczone do długotrwałego stosowania wewnątrz i na zewnątrz.

Rzeczywista trwałość zależy od intensywności użytkowania, lokalizacji oraz warunków atmosferycznych. Na placach zabaw zużycie ścierne występuje przede wszystkim w miejscach intensywnie użytkowanych, na przykład pod huśtawkami lub przy zakończeniach zjeżdżalni. Do starzenia granulatu gumowego przyczyniają się również promieniowanie UV oraz cykle zamarzania i odmarzania.

Nawierzchnie amortyzujące należy regularnie sprawdzać pod kątem zużycia i oznak starzenia. W razie potrzeby można wymienić pojedyncze płyty gumowe bez odnawiania całej powierzchni, co ułatwia konserwację i może wydłużyć okres użytkowania całej nawierzchni. Maty i płyty są łatwe w utrzymaniu.

Nawierzchnia amortyzująca jest wymagana pod konstrukcją wspinaczkową, gdy swobodna wysokość upadku przekracza 60 cm. Wymóg ten wynika z PN-EN 1176, obowiązującej dla urządzeń placów zabaw w zakresie jej stosowania. Dla konstrukcji wspinaczkowych przeznaczonych wyłącznie do użytku domowego stosuje się natomiast PN-EN 71-8.

Maty amortyzujące z granulatu gumowego dobiera się tak, aby ich krytyczna wysokość upadku, określona zgodnie z PN-EN 1177, była co najmniej równa swobodnej wysokości upadku konstrukcji. Można również zastosować nawierzchnię amortyzującą z luźnych wypełnień, takich jak kora, zrębki drzewne, piasek lub żwir o uziarnieniu od 2 do 8 mm. Wykonuje się ją według PN-EN 1176 i regularnie uzupełnia do wymaganej grubości warstwy.

Nawierzchnia amortyzująca musi obejmować całą strefę upadku. Przy swobodnej wysokości upadku do 150 cm nawierzchnia amortyzująca powinna sięgać co najmniej 150 cm poza pionowy rzut podwyższonych części urządzenia. Powyżej 150 cm jej minimalny zasięg wynosi dwie trzecie swobodnej wysokości upadku plus 50 cm.

Podłoże przed ułożeniem nawierzchni amortyzującej należy wyrównać oraz zapewnić jego nośność. Trzeba usunąć kamienie, szkło, ostre krawędzie oraz twarde przedmioty.

Nawierzchnię amortyzującą należy regularnie kontrolować pod kątem uszkodzeń i poluzowanych połączeń, a przy wypełnieniach luźnych także pod kątem grubości warstwy. W razie potrzeby pojedyncze płyty amortyzujące można wymienić.

Nawierzchnia pod trampoliną zależy od jej konstrukcji oraz od zastosowanego zabezpieczenia przed upadkiem.

Stanowisko dla trampoliny powinno być równe i nośne, a jej nogi muszą stabilnie przylegać do podłoża, bez kołysania.

Jeżeli trampolina ma siatkę zabezpieczającą, zatrzymuje ona dzieci, zanim upadną na podłoże obok urządzenia. Siatka musi być nieuszkodzona, prawidłowo zamocowana i zamknięta podczas korzystania z trampoliny.

Pod matą do skakania należy pozostawić przestrzeń wolną od przedmiotów.

Przy użytkowaniu zgodnym z przeznaczeniem bez siatki zabezpieczającej pod urządzeniem oraz wokół niego należy wykonać nawierzchnię amortyzującą upadki.

Płyty z granulatu gumowego mogą stanowić taką nawierzchnię amortyzującą upadki. Ich przebadana krytyczna wysokość upadku musi być dobrana do możliwej wysokości upadku.

Wymiary nawierzchni amortyzującej upadki określają zalecenia producenta trampoliny dotyczące wymaganej przestrzeni upadku. W tej przestrzeni nie mogą znajdować się mury, ogrodzenia, meble ogrodowe, donice ani inne twarde przeszkody.

Zgodnie z PN-EN 1176 nawierzchnię amortyzującą upadki stosuje się pod urządzeniami placu zabaw, których wysokość swobodnego upadku przekracza 60 cm. Przy urządzeniach o wymuszonym ruchu, takich jak huśtawki i zjeżdżalnie, nawierzchnię amortyzującą upadki układa się w całej strefie upadku, niezależnie od wysokości upadku. Także przy urządzeniach usytuowanych nisko nad podłożem nawierzchnia amortyzująca może być konieczna, ponieważ o jej zastosowaniu decydują łącznie wysokość upadku i rodzaj ruchu.

Wysokość swobodnego upadku to odległość od powierzchni, na której użytkownik ma oparcie zgodnie z przeznaczeniem urządzenia, do położonej niżej powierzchni uderzenia; nie może ona przekraczać 3 m. Takim oparciem jest powierzchnia podestu, siedzisko huśtawki oraz miejsce chwytu na drążku. Przy urządzeniach do wspinania przyjmuje się największą wysokość chwytu pomniejszoną o 1 m.

Krytyczną wysokość upadku nawierzchni wyznacza się w serii badań upadkowych według PN-EN 1177; musi ona być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia. Trawnik i wierzchnia warstwa gruntu są dopuszczalne przy wysokości swobodnego upadku do 100 cm, pod warunkiem że nawierzchnia jest pielęgnowana, podatna na odkształcenia oraz wolna od kamieni, korzeni, fundamentów i innych twardych przedmiotów. Gdy grunt ulegnie zagęszczeniu, wyschnie lub zamarznie, warunki te przestają być spełnione. Dla urządzeń przeznaczonych wyłącznie do użytku domowego zamiast PN-EN 1176 obowiązuje PN-EN 71-8; nawierzchnia amortyzująca upadki jest wymagana także w ogrodzie przydomowym.

Nawierzchnia z płyt amortyzujących WARCO kosztuje od około 155 zł za metr kwadratowy. Cena ta dotyczy płyt o grubości 3 cm i wymiarach 50 × 50 cm. Na metr kwadratowy przypadają cztery takie płyty. Badania przeprowadzone zgodnie z normą PN-EN 1177 wykazały, że krytyczna wysokość upadku dla tej płyty wynosi 110 cm. Wszystkie podane ceny są cenami brutto.

Cena za metr kwadratowy z reguły rośnie wraz z grubością płyt, ponieważ grubsze płyty mają potwierdzoną badaniami większą krytyczną wysokość upadku. Płyta o grubości 11 cm, dla której badania potwierdziły krytyczną wysokość upadku 300 cm, kosztuje od około 445 do 515 zł za metr kwadratowy, zależnie od koloru. Wymaganą grubość płyty dobiera się na podstawie wysokości swobodnego upadku z urządzenia zabawowego zgodnie z normą PN-EN 1176. Potwierdzona w badaniach krytyczna wysokość upadku płyty nie może być niższa od tej wysokości. Cena każdej wersji jest podana na stronie produktu w sklepie.

Do podanej w sklepie ceny płyt trzeba doliczyć koszt podbudowy, na przykład z kratek z tworzywa sztucznego, oraz obrzeży gumowych służących do obramowania nawierzchni. Oba te elementy dostarcza WARCO. Firma nie oferuje usługi układania, więc płyty i maty amortyzujące można ułożyć samodzielnie albo zlecić ich ułożenie lokalnej firmie zajmującej się urządzaniem terenów zieleni. Jeśli układanie mat amortyzujących zostanie zlecone takiej firmie, do ceny płyt trzeba doliczyć koszt usługi, zależny od zakresu prac na miejscu.

Sposób układania płyt amortyzujących dostosowuje się do konkretnego zastosowania, uwzględniając podłoże, system łączenia, strefę upadku, wysokość upadku i odwodnienie. Dotyczy to zarówno zewnętrznych nawierzchni amortyzujących w ogrodzie, jak i publicznych placów zabaw.

Pod urządzeniami zabawowymi potwierdzona w badaniach krytyczna wysokość upadku wybranego produktu i całego układu musi być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia. Wymagany rozmiar nawierzchni amortyzującej zależy od danego urządzenia zabawowego. Maty amortyzujące i płyty amortyzujące można układać bezpośrednio na betonie lub asfalcie. Woda opadowa przenika przez przepuszczalną dla wody nawierzchnię do warstwy konstrukcyjnej, a następnie spływa po jej spadku do swobodnej krawędzi albo odpływu.

Na trawie lub gruncie bezpośrednie układanie nie jest zasadne, podobnie jak zastosowanie luźnej warstwy piasku, grysu lub żwiru jako podłoża. Taka warstwa z czasem się przemieszcza. Po usunięciu darni na cienkiej podsypce z grysu układa się plastikowe panele o strukturze plastra miodu, które wypełnia się grysem do górnej krawędzi. Na nich układa się maty amortyzujące lub płyty amortyzujące. Woda opadowa przenika przez cały układ i może wsiąkać w grunt. Przy większych obciążeniach albo niekorzystnych warunkach gruntowych pod podsypką z grysu potrzebna jest dodatkowo podbudowa z zagęszczonego materiału mrozoochronnego, dobrana przez fachowca.

Dalsze układanie na tak przygotowanej podbudowie zależy od systemu łączenia. W matach amortyzujących z zazębieniem typu puzzle elementy łączące jednej maty wciska się od góry w odpowiednie elementy ułożonej już maty sąsiedniej. Powstałe w ten sposób stabilne połączenie z reguły nie wymaga ani klejenia do podłoża, ani obrzeża. Płyty amortyzujące z łącznikami układa się w układzie mijankowym; wymagają one obrzeża zapobiegającego przesuwaniu się płyt na boki. Na związanej warstwie konstrukcyjnej, zależnie od sytuacji montażowej, zamiast obrzeża można przewidzieć klejenie.

Podczas układania płyty amortyzujące powinny mieć równomierną temperaturę nie wyższą niż około 17 °C i nie mogą być nagrzane przez bezpośrednie nasłonecznienie. Dopasowanie płyt ułatwia młotek gumowy, a ich cięcie — pilarka tarczowa. Jeżeli nawierzchnia amortyzująca kończy się w obrębie utwardzonej powierzchni, trwale zamocowany element najazdowy zapobiega powstaniu progu stwarzającego ryzyko potknięcia.