Kratka stabilizująca grunt – kratka trawnikowa WG "Matowa zieleń"

Podbudowa jest w budowie tarasów i ścieżek najniższą warstwą konstrukcji nawierzchni, natomiast nasyp stanowi warstwę poniżej planum robót ziemnych. Podbudowa znajduje się między planum robót ziemnych a nawierzchnią płytową.

Podbudowa powinna być równa, nośna i zabezpieczona przed działaniem mrozu. Przejmuje obciążenia z nawierzchni oraz rozkłada je tak, aby mogło je przenieść podłoże.

W znaczeniu technicznym nasyp jest usypanym korpusem ziemnym poniżej planum robót ziemnych. Pod nasypem znajduje się grunt rodzimy. W języku potocznym nasypem nazywa się całą konstrukcję pod nawierzchnią płytową; w tekstach WARCO określenie „nasyp” jest stosowane w tym szerszym znaczeniu.

WARCO rozróżnia trzy grupy podbudów. Podbudowy niezwiązane wykonuje się z piasku, żwiru, grysu albo tłucznia. Materiał rozściela się luźno i, w miarę możliwości, zagęszcza; zagęszczenie zwiększa nośność bez wiązania materiału.

Podbudowy kratowe tworzą kratki żwirowe. Kratka stabilizująca żwir bywa również określana jako kratka żwirowa, kratka do trawników albo plastikowa kratka w formie plastra miodu. Jej komory wypełnia się grysem. Innym rozwiązaniem kratowym są metalowe kraty pomostowe, spotykane między innymi na balkonach.

Podbudowy związane tworzą trwałe podłoże przenoszące obciążenia jako całość. Należą do nich podbudowy związane hydraulicznie, takie jak beton, oraz podbudowy związane bitumicznie, takie jak asfalt. Do tej grupy zalicza się także istniejące nawierzchnie, między innymi betonową kostkę brukową, płytki, płyty z kamienia naturalnego, jastrych lub parkiet, a także hydroizolacje, takie jak papy lub membrany hydroizolacyjne.

W przepisach dotyczących budowy dróg za podbudowę uznaje się wyłącznie beton i asfalt; istniejące nawierzchnie oraz hydroizolacje nie są w nich traktowane jako podbudowa. Według WARCO wszystkie trzy grupy zalicza się do podbudów, ponieważ przenoszą obciążenia od płyt gumowych.

Podłoże pod płyty tarasowe powinno być równe, nośne i umożliwiać odprowadzanie wody. W przypadku tarasów wykonywanych na poziomie gruntu konstrukcję należy przygotować z uwzględnieniem oddziaływania mrozu, a sposób wykonania dobrać do rodzaju płyt oraz istniejącej powierzchni.

Przy tarasie na poziomie gruntu konstrukcja obejmuje nośne planum robót ziemnych oraz dostatecznie zagęszczoną warstwę mrozoochronną i podbudowę. Sztywne płyty z betonu lub kamienia naturalnego układa się zwykle na równomiernie wyrównanej podsypce z grysu. Ceramiczne płyty tarasowe, zależnie od systemu, mogą być układane na podsypce z grysu, na regulowanych wspornikach tarasowych albo w systemie związanym. Deski drewniane i WPC wymagają odpowiedniej konstrukcji nośnej.

Płyta tarasowa z granulatu gumowego związanego spoiwem poliuretanowym wymaga ciągłego podparcia i nie może być oparta punktowo na regulowanych wspornikach tarasowych. Na nieuszkodzonej nawierzchni betonowej, asfaltowej, z kostki betonowej lub kamienia naturalnego płyty z granulatu gumowego związanego spoiwem poliuretanowym można układać bez kleju i zaprawy cementowej. Istniejące podłoże powinno umożliwiać odprowadzanie wody dzięki spadkowi w kierunku odpływu lub powierzchni rozsączającej.

Na gruncie nieutwardzonym najpierw wykonuje się równe i nośne planum robót ziemnych. Ułożone na całej powierzchni kratki do stabilizacji żwiru mogą utworzyć stabilne, przepuszczalne dla wody podparcie, jeśli ich komory zostaną całkowicie wypełnione odpowiednim grysem. W zależności od właściwości gruntu i oddziaływania mrozu pod kratkami może być dodatkowo potrzebna zagęszczona warstwa mrozoochronna i podbudowa. Do takiego układu z kratkami do stabilizacji żwiru nie jest potrzebna płyta betonowa.

Płyty amortyzujące i gumowe płyty tarasowe na kratkach żwirowych zachowują stabilność lepiej i dłużej niż na luźnej warstwie grysu.

Komórki utrzymują ziarno na miejscu, zamykając je w poszczególnych polach. Dzięki temu nie przemieszcza się ono na boki pod obciążeniem ani nie zostaje wypłukane podczas intensywnych opadów. Nawierzchnia z płyt pozostaje przez lata stabilna i bezpieczna.

W luźnej warstwie grysu wszystkie ziarna mają zbliżoną wielkość. Brakuje w niej drobnych frakcji wypełniających wolne przestrzenie, dlatego nawet po zagęszczeniu warstwa pozostaje ruchoma. Pod sztywną płytą betonową ruchliwość warstwy nie ma znaczenia. Elastyczna płyta amortyzująca lub płyta tarasowa z granulatu gumowego nie rozkłada jednak obciążenia równomiernie na podłożu. Grys może z czasem zostać wypchnięty ku krawędziom płyt, a płyta gumowa traci wtedy podparcie pośrodku i zapada się w tym miejscu. Grys wyparty ze środka gromadzi się pod krawędziami, które unoszą się do góry. Ten rodzaj uszkodzenia określa się jako miskowanie.

Kratki żwirowe są w handlu nazywane również rusztami trawnikowymi, kratkami komórkowymi do żwiru lub kratkami komórkowymi z tworzywa. Po ułożeniu zmieniają luźną warstwę grysu w stabilną podbudowę. Komórki wypełnia się i wyrównuje materiał dokładnie do ich górnej krawędzi. Zamknięte w nich ziarno pozostaje na miejscu również pod obciążeniem i podczas opadów, a nawierzchnia z płyt jest stabilna i bezpieczna.

Wypełnione kratki przenoszą obciążenia do 400 t/m², przy zachowaniu przepuszczalności wodnej całej powierzchni. Przy podłożu przepuszczalnym dla wody spadek i odwodnienie są zazwyczaj zbędne.

Na nośnym podłożu, przy niewielkich obciążeniach, wystarczy zdjąć warstwę humusu i ułożyć kratki na cienkiej warstwie wyrównującej z grysu. Zakres wykopu jest mniejszy niż przy tradycyjnym układzie warstw. Podbudowa zasadnicza z kruszywa jest potrzebna dopiero przy podłożu o małej nośności, gdy konstrukcja ma być zabezpieczona przed mrozem albo gdy powierzchnia ma przenosić większe obciążenia. Za zastosowaniem kratek przemawia niewielki nakład pracy.

Kratki żwirowe tworzące warstwę nośną układa się na trzy sposoby:

- bezpośrednio na gruncie rodzimym.

- na podsypce z grysu wykonanej na planum.

- na podbudowie zasadniczej z kruszywa.

Komory wypełnia się łamanym, kanciastym grysem do pełna, a następnie wyrównuje go do górnej krawędzi kratek.

Na nośnym gruncie przy niewielkim obciążeniu wystarcza ułożenie bezpośrednio na gruncie rodzimym. Należy wcześniej usunąć warstwę wierzchnią gruntu, a wykonanie planum wymaga staranności. Kratki układa się bezpośrednio na gruncie, a kolce gruntowe o długości 4 cm wchodzą w podłoże.

Do wyrównania nierówności na planum wykonuje się cienką podsypkę z grysu. Kolce gruntowe przechodzą przez grys i sięgają planum.

Przy podłożu o małej nośności, gdy konstrukcja musi być odporna na przemarzanie, lub przy przewidywanym dużym obciążeniu najpierw wykonuje się i zagęszcza podbudowę zasadniczą z kruszywa.

W zagęszczoną podbudowę kolce gruntowe nie mogą wejść. Na podbudowie układa się więc podsypkę z grysu o grubości co najmniej 6 cm, aby kolce zagłębiły się całkowicie. Kratki muszą ściśle przylegać do podłoża.

W handlu kratki żwirowe są znane również jako kratki do trawników oraz kratki z tworzywa o strukturze komórkowej.

Kratki osadza się w cienkiej podsypce z grysu przeznaczonej do wyrównywania nierówności, o grubości około 2 do 5 cm.

Przepuszczalna dla wody podbudowa z reguły nie wymaga nachylenia; w terminologii fachowej jest to przepuszczalna dla wody warstwa nośna. Woda opadowa naturalnie przenika przez nią do gruntu. Takie rozwiązanie jest tańsze niż sztuczne odprowadzanie wody do kanalizacji deszczowej, ma uzasadnienie ekologiczne, wspiera naturalny obieg wody oraz zasilanie wód gruntowych.

Aby powierzchnia umożliwiała skuteczne wsiąkanie wody, zastosowany na niej materiał nawierzchniowy musi mieć wysoką przepuszczalność dla wody. Do systemów przepuszczalnych dla wody szczególnie nadają się płyty gumowe z granulatu gumowego związanego spoiwem poliuretanowym (PU), w tym płyty tarasowe, płyty przeznaczone na place zabaw oraz do wielu innych zastosowań zewnętrznych. Odpowiednie nawierzchnie z granulatu gumowego osiągają przepuszczalność dla wody na poziomie 200 litrów na godzinę na metr kwadratowy lub więcej.

Podbudowę niezwiązaną wyrównuje się w przypadku niewielkich nierówności mieszanką mineralną nadającą się do zagęszczania. Jest to mieszanka z kruszywa łamanego zawierająca frakcje drobne; jej uziarnienie dobiera się do grubości warstwy wyrównawczej.

Wymaganą wysokość uzyskuje się przez obniżenie miejsc położonych zbyt wysoko, rozprowadzenie mieszanki w zagłębieniach oraz jej ściągnięcie do projektowanej rzędnej i spadku. Następnie mieszankę zagęszcza się, kontroluje równość oraz spadek i w razie potrzeby wykonuje korekty.

Do wyrównywania nie stosuje się czystego piasku ani grysu bez frakcji drobnych. Materiały te nie dają się dostatecznie zagęścić i mogą się później przemieszczać. Przykładowo można zastosować uziarnienie 0/8 lub 0/16, dobrane do grubości warstwy wyrównawczej.