Płyta tarasowa XT "Rattan"

Płytę gumową serii XT można układać bezpośrednio jako nawierzchnię lub na warstwie płyt funkcyjnych serii XX. W zależności od wykonania układ warstw jest jedno-, dwu- lub wielowarstwowy.

Płyta gumowa XT jest w całości wykonana z granulatu gumowego z recyklingu opon (ELT) albo ma korpus z tego granulatu i trwale z nim połączoną warstwę użytkową z barwionego granulatu EPDM. W krawędziach płyty wycięty jest przestrzenny system zazębień: podczas układania zęby jednej płyty wchodzą w odpowiadające im wycięcia płyty sąsiedniej i powstaje zwarta powierzchnia z połączonych płyt. Płyta gumowa XT ma grubość 1,8 lub 2,8 cm i jest dostępna w trzech wariantach gęstości, oznaczonych jako „elastyczny”, „standardowy” i „stabilny”.

Płyta funkcyjna XX również jest wykonana z granulatu gumowego z recyklingu opon (ELT). Ułożona pod płytą gumową XT rozkłada obciążenia punktowe, tłumi drgania i dźwięki uderzeniowe, poprawia amortyzację uderzeń i zwiększa wysokość zabudowy. Ma także grubość 1,8 lub 2,8 cm i jest oferowana w trzech klasach tłumienia. Płyty funkcyjne układa się na styk. W układzie wielowarstwowym płyty w kolejnych warstwach zaleca się układać z przesunięciem, tak aby styki w poszczególnych warstwach się nie pokrywały.

Płyta gumowa XT uzupełniona jedną lub kilkoma płytami funkcyjnymi tworzy układ typu sandwich. Grubość i gęstość płyty XT dobiera się do zastosowania; w układzie typu sandwich uwzględnia się również grubość i klasę tłumienia płyt funkcyjnych. W układzie wielowarstwowym można też łączyć płyty o różnej gęstości, aby dostosować właściwości całego układu warstwowego do zastosowania.

Kalibrowane połączenie typu puzzle bez fazy powstaje przez cięcie każdej płyty z większego półfabrykatu na dokładny wymiar. Półfabrykat dojrzewa przez kilka dni przed cięciem.

Określenie bez fazy oznacza, że krawędzie płyty nie są ukosowane, lecz pionowe. Gotowa płyta ma minimalną tolerancję wysokości. W typowym procesie prasowania płyta gumowa otrzymuje ukosowaną krawędź, przez co każda spoina jest widoczna na nawierzchni jako ciemna linia.

Pionowe krawędzie oraz minimalna tolerancja wysokości sprawiają, że płyty przylegają do siebie precyzyjnie. Między nimi pozostaje jedynie szczelina włosowa, widoczna w ułożonej nawierzchni dopiero z bliska, dlatego wykładzina podłogowa wygląda niemal bezspoinowo.

Płyty tarasowe z granulatu gumowego wiązanego spoiwem poliuretanowym z czasem zmieniają kolorystykę i wygląd powierzchni; skala tych zmian zależy od rodzaju granulatu, nasłonecznienia w miejscu montażu oraz intensywności użytkowania. Właściwości elastyczne zmieniają się wolniej niż wygląd. W pierwszych tygodniach płyty tarasowe przechodzą fazę docierania. W barwnych płytach ELT pigmentowane spoiwo poliuretanowe pod wpływem słońca początkowo nieco ciemnieje. Ponieważ poszczególne płyty otrzymują różną ilość światła, powierzchnia może przejściowo wyglądać nierównomiernie. Świeżo przecięta warstwa użytkowa EPDM w pierwszych słonecznych dniach przybiera lekko cieplejszy odcień.

Pod wpływem słońca płyta tarasowa może również przejściowo stać się ciemniejsza. Wynika to ze spoiwa poliuretanowego, a nie z granulatu EPDM; zmiana jest odwracalna, a odcień później ponownie jaśnieje. Zwykle wygląd powierzchni z czasem się wyrównuje. W płytach stabilizowanych UV promieniowanie UV oddziałuje z opóźnieniem, lecz nie dotyczy to odcienia ani nie stanowi deklaracji niezmienności koloru. W dłuższej perspektywie obraz kolorystyczny zmienia się w zależności od rodzaju granulatu, z różnych przyczyn.

Naturalnie czarny granulat gumowy z recyklingu opon (ELT) w stanie nowym jest głęboko czarny, a pod wpływem UV stopniowo przechodzi w odcień antracytowy, podobnie jak w oponach samochodowych. W barwnym ELT pigmentowane spoiwo poliuretanowe otacza czarne ziarna gumowe barwną powłoką. Kolor znajduje się w tej powłoce, a nie w samym ziarnie; na powierzchniach użytkowanych powłoka może ulegać ścieraniu, odsłaniając czarny granulat gumowy. Warstwa użytkowa EPDM jest barwiona w masie, stabilna kolorystycznie i odporna na UV.

Wygląd mogą zmieniać także osady: kurz, pyłki i drobny piasek gromadzą się w strukturze powierzchni, przez co może ona sprawiać wrażenie bardziej matowej. Pozostałości można usunąć, a działanie antypoślizgowe pozostaje zachowane. Od tego należy odróżnić długotrwałe zachowanie czystego ELT przy stałym, intensywnym nasłonecznieniu: stopniowo traci on elastyczność i staje się bardziej kruchy przy powierzchni, przy czym proces ten przebiega wolniej niż widoczne zmiany koloru.

Płyty gumowe z granulatu gumowego wiązanego poliuretanem, przeznaczone do zastosowań zewnętrznych, są odporne na mróz i mogą być użytkowane przez całą zimę. Otwarta struktura porów wchłania wodę opadową i odprowadza ją w dół, a woda pozostająca w porach ma podczas zamarzania przestrzeń na rozszerzenie. Granulat gumowy i spoiwo poliuretanowe zachowują elastyczność także przy ujemnych temperaturach.

Podbudowa również musi być odporna na mróz. Na podbudowach związanych woda odpływa pod płytami i między nimi, zgodnie ze spadkiem, do odwodnienia, natomiast na grysie lub tłuczniu przesącza się pionowo przez konstrukcję. Gdy woda gromadzi się pod płytami, podłoże wrażliwe na mróz może się unieść, a po odmarznięciu ponownie osiąść. Same płyty pozostają bez zmian, lecz powierzchnia może stać się bardziej nierówna.

Do zimowego usuwania śniegu wystarcza zgarniacz do śniegu o gładkiej krawędzi, który nie zahacza o krawędzie płyt. Sól stosowana do odladzania, używana w typowej ilości, nie uszkadza granulatu gumowego.

Właściwości antypoślizgowe płyty tarasowej z granulatu gumowego potwierdzono w badaniu według normy PN-EN 16165. Badanie przeprowadza się w obuwiu testowym na pochylni zwilżonej olejem. Metodę opisuje załącznik B do tej normy; wcześniej była opisana w DIN 51130. Średni kąt nachylenia pochylni ustalony w badaniu wynosi od około 12 do 17 stopni, zależnie od serii wyrobów. Wszystkie serie należą do grupy R10. Zgodnie z normą klasyfikacja ta potwierdza właściwości antypoślizgowe, ale nie oznacza, że poślizg jest niemożliwy: wynik odnosi się wyłącznie do warunków badania.

Za te właściwości odpowiada przede wszystkim tarcie histerezowe. Podeszwa buta odkształca się, dopasowując się do poszczególnych ziaren granulatu gumowego. To odkształcenie odpowiada za większość tarcia. Podczas deszczu na nawierzchni zewnętrznej znaczenie ma również jej wodoprzepuszczalność: woda opadowa przenika przez płyty, dlatego w zwykłych warunkach nie tworzy się na nich ciągła warstwa wody. Badanie z użyciem oleju nie uwzględnia tego efektu.

Dla stref, w których chodzi się boso, nie ma natomiast wyników badania według załącznika A do normy PN-EN 16165 (klasy A, B lub C). Nie można więc potwierdzić badaniem właściwości antypoślizgowych w takich strefach. Właściwości te mogą ograniczać, a nawet znosić mokre liście, nalot glonów, lód, szron, ubity śnieg, olej, tłuszcz i pozostałości środków czyszczących. Dlatego nawierzchnię należy utrzymywać w czystości, zamiatać i szybko usuwać z niej olej. W trakcie użytkowania właściwości antypoślizgowe mogą się zmieniać, ponieważ wskutek ścierania powierzchnia ziaren może się z czasem wygładzać.

Nawierzchnia tarasowa najmniej nagrzewa się w cieniu, a o stopniu jej nagrzewania bardziej niż materiał decydują nasłonecznienie i barwa powierzchni. Drzewa, markizy lub żagiel przeciwsłoneczny ograniczają bezpośrednie promieniowanie słoneczne, a ruch powietrza wspiera chłodzenie powierzchni. Na nasłonecznionym tarasie jasne nawierzchnie nagrzewają się mniej niż ciemne, ponieważ odbijają większą część promieniowania słonecznego. Ciemne powierzchnie pochłaniają go więcej i przekształcają w ciepło. Zależność ta dotyczy drewna, WPC, kamienia, ceramiki oraz granulatu gumowego.

Oprócz temperatury powierzchni o tym, jak gorąca wydaje się nawierzchnia podczas chodzenia, decyduje materiał. Gęste nawierzchnie z kamienia, ceramiki lub betonu szybko przekazują stopie ciepło zgromadzone w materiale.

Płyta tarasowa z granulatu gumowego wiązanego PU ma strukturę ziarnistą o otwartych porach oraz niską gęstość. Przy krótkim kontakcie przekazuje skórze mniej ciepła, a po ustaniu nasłonecznienia szybko się ochładza.

W ofercie WARCO ceny płyt tarasowych z gumy zaczynają się od około 155 zł za metr kwadratowy. Cena ta dotyczy płyt o grubości 3 cm i wymiarach 50 × 50 cm. Na jeden metr kwadratowy przypadają cztery takie płyty. Wszystkie ceny podano w kwotach brutto.

Cena płyt tarasowych zależy od serii, grubości i rodzaju warstwy wierzchniej. Najdroższe są płyty z kolorową warstwą wierzchnią z EPDM – ich cena dochodzi do około 475 zł za metr kwadratowy. Cenę każdego wariantu można sprawdzić na stronie produktu w sklepie internetowym.

Podana w sklepie cena za metr kwadratowy obejmuje wyłącznie nawierzchnię. Do ułożenia nie potrzeba kleju ani zaprawy. Płyty można samodzielnie ułożyć na utwardzonym podłożu: betonie, asfalcie, kostce betonowej lub płytach z kamienia naturalnego. Jeśli nie ma stabilnego podłoża, potrzebna jest też podbudowa, na przykład z użyciem kratki stabilizującej żwir.

Widoczność spoin po ułożeniu płyt gumowych zależy od rodzaju połączenia, wykończenia krawędzi, formatu płyt oraz kolorystyki. W płytach z połączeniem typu puzzle spoiny pozostają wąskie. Przy kwadratowych płytach o prostych krawędziach widoczny jest regularny układ, podobnie jak przy płytach prostokątnych o prostych krawędziach.

Kalibrowane płyty z krawędziami wyciętymi w formie puzzli tworzą powierzchnię niemal bezspoinową. Krawędzie bez fazy sprawiają, że rysunek spoin jest mniej widoczny, natomiast krawędzie fazowane i prosto cięte go podkreślają.

W wielobarwnych wzorach drobne spoiny optycznie schodzą na dalszy plan i najczęściej są widoczne jedynie jako lekki cień. W jednobarwnych okładzinach gumowych rysunek spoin może być wyraźniejszy, zależnie od typu płyty. Wąska spoina między krawędziami bez fazy jest podczas chodzenia boso prawie niewyczuwalna.

Dla możliwie spokojnego wyglądu powierzchni odpowiednie są kalibrowane płyty z krawędziami wyciętymi w formie puzzli oraz wzory z granulatu EPDM w różnych kolorach.

Przed układaniem płyt gumowych na zewnątrz podłoże musi być nośne oraz wykonane w sposób zapewniający odwodnienie. Płyty gumowe są przepuszczalne dla wody, dlatego woda deszczowa przenikająca przez płyty musi wsiąkać w podłoże albo być odprowadzana dzięki spadkowi.

W Europie Środkowej odpowiednia temperatura układania wynosi od 5 do 17 °C. Należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia, ponieważ może ono powodować nierównomierne nagrzewanie się płyt. Przez cały czas układania wszystkie płyty powinny mieć równomierną temperaturę.

Deszcz podczas układania nie szkodzi płytom, jednak przemoczone płyty muszą całkowicie wyschnąć przed montażem. Należy stosować ogólne wskazówki dotyczące układania, wymagania dla danego produktu oraz wytyczne właściwego systemu układania.

Na nowych płytach gumowych mogą pozostawać pozostałości środków antyadhezyjnych z produkcji. Są one nieszkodliwe i z czasem zostają spłukane przez deszcz; w razie potrzeby można je usunąć wodą i szczotką albo myjką ciśnieniową. Typowy zapach gumy nowych płyt jest nieszkodliwy i na zewnątrz wyraźnie słabnie po krótkim czasie.

Płyty gumowe układa się bezpośrednio na betonie, jastrychu, asfalcie lub płytkach. Układa się je luźno, bez wykonywania dodatkowej podbudowy.

Przed układaniem podłoże musi być nośne, czyste i dostatecznie równe. Usuwa się z niego luźne części, olej oraz inne zanieczyszczenia.

Większe nierówności, wgłębienia i różnice wysokości należy wyrównać, aby płyty leżały stabilnie i nie tworzyły uciążliwych krawędzi.

Punkt rozpoczęcia oraz kierunek układania dobiera się do kształtu powierzchni i planowanego układu. W wielu przypadkach warto zacząć od środka, co ułatwia równomierne ustawienie wzoru oraz wykonanie zbliżonych docięć po przeciwległych stronach. Na innych powierzchniach punktem wyjścia może być prosta krawędź.

Płyty rozkłada się zgodnie z wybraną metodą układania i stabilnie łączy. Zależnie od produktu stosuje się połączenie typu puzzle, połączenie na jaskółczy ogon albo oddzielne łączniki.

Elementy brzegowe należy wymierzyć, odpowiednio przyciąć, a następnie osadzić na miejscu.

Klejenie zazwyczaj nie jest potrzebne. Może być jednak wymagane w przypadku niewielkich docinek, na stopniach schodów oraz na bardzo małych powierzchniach.

Płyty tarasowe z granulatu gumowego wiązanego poliuretanem układa się bez kleju na bitumie, papie dachowej i foliach dachów płaskich. Płyty nie są ani klejone, ani mocowane wkrętami. Taki sposób układania pozwala zachować nienaruszoną hydroizolację balkonu, tarasu, tarasu dachowego, dachu płaskiego lub wiaty samochodowej, a pojedyncze płyty można w każdej chwili zdjąć. Uszkodzoną hydroizolację należy naprawić przed układaniem.

Przed układaniem na folii dachu płaskiego z tworzywa sztucznego należy ustalić, czy zawiera ona plastyfikatory. Informacji udziela producent folii lub zakład dekarski. Papa bitumiczna i pasy bitumiczne nie zawierają plastyfikatorów, dlatego płyty mogą leżeć na nich bezpośrednio. Plastyfikatorów nie zawierają również folie dachów płaskich z EPDM. Folie z PVC lub FPO mogą zawierać plastyfikatory, które przy bezpośrednim kontakcie mogą migrować do płyt z granulatu gumowego. W wyniku tej migracji folia może z czasem stać się krucha. W przypadku folii zawierających plastyfikatory między folią a nawierzchnią układa się cienką włókninę separacyjną z włókien poliestrowych albo szklanych. Migracja plastyfikatorów nie szkodzi płytom z granulatu gumowego.

Nawierzchnia z granulatu gumowego jest przepuszczalna dla wody, dlatego woda deszczowa przenika przez płyty do hydroizolacji. Następnie spływa po niej zgodnie z istniejącym spadkiem do odpływu. W większości serii kanały drenażowe na spodzie płyt odprowadzają wodę dalej. Spadek od 1 do 2% sprawdził się w praktyce. Przed układaniem należy sprawdzić, czy hydroizolacja ma nierówności lub zagłębienia, w których może gromadzić się woda. Miejsca te wyrównuje się podczas układania odpowiednio dociętymi kawałkami papy bitumicznej.

Płyty gumowe na zewnątrz należy regularnie oczyszczać z liści, ziemi i piasku. Luźne zabrudzenia można zamieść gumową miotłą lub spłukać wężem ogrodowym.

W przypadku płyt przepuszczalnych dla wody kurz i pyłki są w dużej mierze samoczynnie wypłukiwane przez deszcz. Regularna konserwacja zmniejsza nakład pracy potrzebny podczas gruntownego czyszczenia.

Do dokładnego czyszczenia na zewnątrz nadaje się myjka ciśnieniowa. Strumień wody usuwa zabrudzenia ze strukturyzowanej powierzchni, w tym uporczywe pozostałości, takie jak odchody psów lub resztki jedzenia.

Jeżeli sama czysta woda nie wystarcza, można zastosować neutralny środek czyszczący odpowiedni do gumy albo łagodny środek czyszczący o odczynie kwaśnym. Specjalny środek do czyszczenia gumy nie jest wymagany. Szczególnie odpowiedni jest biodegradowalny Sonett WC-Reiniger Minze o pH od 5 do 6.

Środek nanosi się równomiernie w postaci nierozcieńczonej lub lekko rozcieńczonej. Po pozostawieniu go na 10 do 15 minut należy rozprowadzić go szczotką, a następnie dokładnie spłukać powierzchnię czystą wodą.

Podczas szczotkowania należy stosować jedynie umiarkowany nacisk. Zbyt silny nacisk może spowodować odspajanie się ziaren granulatu od spoiwa.

Nie należy stosować silnie alkalicznych środków czyszczących, środków ściernych ani preparatów zawierających rozpuszczalniki. Nieodpowiednie środki czyszczące mogą uszkodzić powierzchnię płyt gumowych.