Płyty amortyzujące FF "Beż piaskowy"

Krytyczną wysokość upadku dla nawierzchni amortyzującej na placu zabaw wyznacza się zgodnie z PN-EN 1177, wykonując serię zrzutów. Głowicę pomiarową z akcelerometrem zrzuca się z różnych wysokości w punktach badawczych, które wybiera się na nawierzchni amortyzującej zgodnie z normą. Za krytyczną wysokość upadku przyjmuje się najmniejszą wysokość, przy której wartość HIC osiąga 1000 lub maksymalne przyspieszenie gmax osiąga 200 g; za miarodajny przyjmuje się wynik uzyskany w najmniej korzystnym z badanych punktów.

Wynik odnosi się wyłącznie do zbadanego układu oraz do warunków, w jakich przeprowadzono badanie. W raporcie z badań podaje się grubość nawierzchni, jej podłoże oraz istotne warunki badania. Badanie na obiekcie pozwala potwierdzić, że ułożona nawierzchnia amortyzuje uderzenia: w wyznaczonych punktach zrzuca się głowicę z określonej wysokości i sprawdza, czy nie zostały przekroczone wartości graniczne HIC i gmax.

PN-EN 1177 obejmuje dwa rodzaje badań nawierzchni amortyzującej, laboratoryjne oraz prowadzone na miejscu. Badanie laboratoryjne służy do wyznaczenia krytycznej wysokości upadku, natomiast próba terenowa sprawdza w wybranych punktach, czy ułożona już nawierzchnia pokrywa swobodną wysokość upadku danego urządzenia zabawowego.

Badanie laboratoryjne prowadzi się na próbkach o łącznej powierzchni co najmniej jednego metra kwadratowego, ułożonych na równym, sztywnym podłożu betonowym. Materiały sypkie, takie jak piasek amortyzujący, żwir amortyzujący lub zrębki drewniane, układa się w przewidzianej grubości warstwy, a płyty amortyzujące tak, aby objąć badaniem także ich połączenia. Na nawierzchnię spada z różnych wysokości półkulista głowica badawcza o masie 4,6 kg i średnicy około 16 cm, wyposażona w czujnik przyspieszenia. Dla płyt wykonuje się co najmniej dziewięć prób spadku z co najmniej czterech wysokości, w odrębnych miejscach oddalonych o 25 cm. Dla materiałów sypkich na każdej wysokości wykonuje się trzy uderzenia w to samo miejsce. Badanie odbywa się w temperaturze 23 °C, przy dopuszczalnym odchyleniu do pięciu stopni.

Ocena laboratoryjna opiera się na wartości HIC jako kryterium urazu głowy oraz maksymalnym przyspieszeniu gmax. Krytyczna wysokość upadku to wysokość, przy której zostaje osiągnięta wartość HIC 1000 albo gmax 200 g, przy czym decyduje niższa z tych wartości, wyznaczona przez interpolację wyników pomiarów. Sprawozdanie z badań podaje krytyczną wysokość upadku w metrach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku oraz niepewność pomiaru laboratorium badawczego. Wynik dotyczy wyłącznie przebadanego układu, czyli typu płyt, ich grubości i połączenia, a w systemach wielowarstwowych całej kolejności warstw. Podłożem badawczym jest sztywna podstawa laboratoryjna, nie zaś podłoże wykonane na obiekcie.

Próba na miejscu ocenia stan nawierzchni amortyzującej w konkretnych punktach użytkowanej powierzchni. Wysokość upadku w badaniu musi być co najmniej równa swobodnej wysokości upadku urządzenia zabawowego określonej według PN-EN 1176. Pomiary wykonuje się w miejscach najmniej korzystnych, na przykład tam, gdzie nawierzchnia jest zużyta albo grubość warstwy jest najmniejsza, oraz w innych miejscach reprezentatywnych. Liczba punktów pomiarowych zależy od wielkości strefy upadku, a norma określa ich liczbę minimalną. Procedura terenowa odnosi się wyłącznie do zbadanych punktów i nie wyznacza krytycznej wysokości upadku.

Wymagana grubość mat amortyzujących i płyt amortyzujących zależy od ich potwierdzonej w badaniach krytycznej wysokości upadku, która musi być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia zabawowego. Im większa jest możliwa wysokość upadku, tym większa powinna być grubość maty lub płyty amortyzującej.

Samej wysokości upadku nie można określić wyłącznie na podstawie grubości. Na amortyzację uderzeń wpływają również budowa produktu, gęstość i elastyczność.

Orientacyjnie przyjmuje się: do 100 cm wysokości swobodnego upadku — 3 cm grubości; do 150 cm — 5 cm; do 200 cm — 7 cm; do 300 cm — 10 cm.

Decydująca jest zawsze krytyczna wysokość upadku danego produktu, wskazana w raporcie z badań zgodnie z PN-EN 1177.

Maty i płyty amortyzujące można stosować do krytycznej wysokości upadku wskazanej w raporcie z badań zgodnie z PN-EN 1177. Krytyczna wysokość upadku to najmniejsza wysokość, przy której wartość HIC osiąga 1000 lub przyspieszenie gmax osiąga 200 g. W zależności od wykonania wynosi ona około 100 do 300 cm.

- do 100 cm: na przykład niskie domki zabaw i urządzenia do balansowania

- do 150 cm: na przykład niskie elementy wspinaczkowe

- do 200 cm: na przykład sieci wspinaczkowe, konstrukcje wspinaczkowe i urządzenia wielofunkcyjne

- do 300 cm: na przykład wysokie wieże wspinaczkowe i duże zestawy zabawowe

Podane przykłady urządzeń mają wyłącznie charakter orientacyjny. Decydująca jest wysokość swobodnego upadku konkretnego urządzenia zabawowego zgodnie z PN-EN 1176. Wskazana krytyczna wysokość upadku musi być co najmniej równa tej wysokości swobodnego upadku.

Płyty z granulatu gumowego oraz maty amortyzujące wykonane z granulatu gumowego, stosowane jako nawierzchnie amortyzujące, mają w typowych warunkach okres użytkowania od 10 do 15 lat i często służą dłużej. Są przeznaczone do długotrwałego stosowania wewnątrz i na zewnątrz.

Rzeczywista trwałość zależy od intensywności użytkowania, lokalizacji oraz warunków atmosferycznych. Na placach zabaw zużycie ścierne występuje przede wszystkim w miejscach intensywnie użytkowanych, na przykład pod huśtawkami lub przy zakończeniach zjeżdżalni. Do starzenia granulatu gumowego przyczyniają się również promieniowanie UV oraz cykle zamarzania i odmarzania.

Nawierzchnie amortyzujące należy regularnie sprawdzać pod kątem zużycia i oznak starzenia. W razie potrzeby można wymienić pojedyncze płyty gumowe bez odnawiania całej powierzchni, co ułatwia konserwację i może wydłużyć okres użytkowania całej nawierzchni. Maty i płyty są łatwe w utrzymaniu.

Zgodnie z PN-EN 1176 nawierzchnię amortyzującą upadki stosuje się pod urządzeniami placu zabaw, których wysokość swobodnego upadku przekracza 60 cm. Przy urządzeniach o wymuszonym ruchu, takich jak huśtawki i zjeżdżalnie, nawierzchnię amortyzującą upadki układa się w całej strefie upadku, niezależnie od wysokości upadku. Także przy urządzeniach usytuowanych nisko nad podłożem nawierzchnia amortyzująca może być konieczna, ponieważ o jej zastosowaniu decydują łącznie wysokość upadku i rodzaj ruchu.

Wysokość swobodnego upadku to odległość od powierzchni, na której użytkownik ma oparcie zgodnie z przeznaczeniem urządzenia, do położonej niżej powierzchni uderzenia; nie może ona przekraczać 3 m. Takim oparciem jest powierzchnia podestu, siedzisko huśtawki oraz miejsce chwytu na drążku. Przy urządzeniach do wspinania przyjmuje się największą wysokość chwytu pomniejszoną o 1 m.

Krytyczną wysokość upadku nawierzchni wyznacza się w serii badań upadkowych według PN-EN 1177; musi ona być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia. Trawnik i wierzchnia warstwa gruntu są dopuszczalne przy wysokości swobodnego upadku do 100 cm, pod warunkiem że nawierzchnia jest pielęgnowana, podatna na odkształcenia oraz wolna od kamieni, korzeni, fundamentów i innych twardych przedmiotów. Gdy grunt ulegnie zagęszczeniu, wyschnie lub zamarznie, warunki te przestają być spełnione. Dla urządzeń przeznaczonych wyłącznie do użytku domowego zamiast PN-EN 1176 obowiązuje PN-EN 71-8; nawierzchnia amortyzująca upadki jest wymagana także w ogrodzie przydomowym.

Nawierzchnia z płyt amortyzujących WARCO kosztuje od około 155 zł za metr kwadratowy. Cena ta dotyczy płyt o grubości 3 cm i wymiarach 50 × 50 cm. Na metr kwadratowy przypadają cztery takie płyty. Badania przeprowadzone zgodnie z normą PN-EN 1177 wykazały, że krytyczna wysokość upadku dla tej płyty wynosi 110 cm. Wszystkie podane ceny są cenami brutto.

Cena za metr kwadratowy z reguły rośnie wraz z grubością płyt, ponieważ grubsze płyty mają potwierdzoną badaniami większą krytyczną wysokość upadku. Płyta o grubości 11 cm, dla której badania potwierdziły krytyczną wysokość upadku 300 cm, kosztuje od około 445 do 515 zł za metr kwadratowy, zależnie od koloru. Wymaganą grubość płyty dobiera się na podstawie wysokości swobodnego upadku z urządzenia zabawowego zgodnie z normą PN-EN 1176. Potwierdzona w badaniach krytyczna wysokość upadku płyty nie może być niższa od tej wysokości. Cena każdej wersji jest podana na stronie produktu w sklepie.

Do podanej w sklepie ceny płyt trzeba doliczyć koszt podbudowy, na przykład z kratek z tworzywa sztucznego, oraz obrzeży gumowych służących do obramowania nawierzchni. Oba te elementy dostarcza WARCO. Firma nie oferuje usługi układania, więc płyty i maty amortyzujące można ułożyć samodzielnie albo zlecić ich ułożenie lokalnej firmie zajmującej się urządzaniem terenów zieleni. Jeśli układanie mat amortyzujących zostanie zlecone takiej firmie, do ceny płyt trzeba doliczyć koszt usługi, zależny od zakresu prac na miejscu.

Płyt amortyzujących nie wolno układać bezpośrednio na piasku, żwirze ani grysie. Luźne kruszywo pod elastycznymi płytami nie zapewnia wystarczającej stabilności położenia.

Problem rozwiązuje kratka stabilizująca żwir z tworzywa sztucznego o strukturze plastra miodu. Taka kratka bywa również określana jako kratka żwirowa, kratka do stabilizacji trawników lub kratka do stabilizacji podłoża. Dzieli ona powierzchnię na liczne małe komory, które stabilizują materiał wypełniający w komorach oraz chronią go przed przemieszczaniem i wypłukiwaniem. Powstaje w ten sposób trwale stabilna, równa i przepuszczalna dla wody podbudowa z kratek z tworzywa pod maty amortyzujące.

Bez komór piasek, żwir i grys pozostają ruchome pod obciążeniem. Mocno profilowany spód mat amortyzujących z czasem wciska się w luźne wypełnienie, które może przesuwać się ze środka płyty ku jej krawędziom. W podbudowie tworzą się wtedy zagłębienia, do których dopasowuje się elastyczna mata: jej środek obniża się, a krawędzie mogą się unosić. Taki rodzaj deformacji określa się jako odkształcenie miseczkowe lub wywijanie krawędzi.

Przy przygotowaniu podłoża należy wykonać równe i dostatecznie nośne planum robót ziemnych. Warstwy gruntu o zbyt małej nośności lub łatwo odkształcalne trzeba usunąć w zakresie wynikającym z lokalnych warunków gruntowych i przewidywanego obciążenia. Dotyczy to w szczególności luźnego piasku amortyzującego.

Na podłożu słabo nośnym, spoistym lub wrażliwym na mróz wykop wypełnia się warstwami odpowiednim kruszywem łamanym i starannie zagęszcza. Przy gruncie stabilnym oraz małym lub średnim obciążeniu, zależnie od warunków zabudowy, można zrezygnować z dodatkowej podbudowy z kruszywa.

Kratki z tworzywa układa się, zależnie od podłoża, bezpośrednio na przygotowanym planum robót ziemnych albo na cienkiej, równo ściągniętej warstwie grysu. Grubość tej warstwy zależy od wybranego wariantu konstrukcji i warunków miejscowych. Kolce od spodu kratek mają długość około czterech centymetrów, wchodzą w podłoże i wspomagają zakotwienie kratek. Nie ma potrzeby stosowania z góry określonej minimalnej grubości warstwy grysu wynoszącej 6 cm.

Następnie komory wypełnia się do górnej krawędzi odpowiednim grysem lub żwirem. Korzystne jest kruszywo łamane o kanciastych ziarnach, ponieważ dobrze się zazębia. Wypełnienie należy starannie zamieść w komory, w razie potrzeby uzupełnić, a następnie ściągnąć równo z górną krawędzią kratki. Dzięki temu maty amortyzujące opierają się całą powierzchnią na wypełnionej strukturze komór, a nie tylko na jej żebrach. Tak powstaje trwale stabilna i przepuszczalna dla wody podbudowa z kratek z tworzywa.

Maty amortyzujące układa się i łączy ze sobą zgodnie z odpowiednią instrukcją montażu. Konieczność zastosowania obramowania zależy od serii, systemu łączenia i sytuacji montażowej. Niektóre produkty WARCO są wyraźnie dopuszczone do układania na cienkiej warstwie grysu.

Płyty amortyzujące i gumowe płyty tarasowe na kratkach żwirowych zachowują stabilność lepiej i dłużej niż na luźnej warstwie grysu.

Komórki utrzymują ziarno na miejscu, zamykając je w poszczególnych polach. Dzięki temu nie przemieszcza się ono na boki pod obciążeniem ani nie zostaje wypłukane podczas intensywnych opadów. Nawierzchnia z płyt pozostaje przez lata stabilna i bezpieczna.

W luźnej warstwie grysu wszystkie ziarna mają zbliżoną wielkość. Brakuje w niej drobnych frakcji wypełniających wolne przestrzenie, dlatego nawet po zagęszczeniu warstwa pozostaje ruchoma. Pod sztywną płytą betonową ruchliwość warstwy nie ma znaczenia. Elastyczna płyta amortyzująca lub płyta tarasowa z granulatu gumowego nie rozkłada jednak obciążenia równomiernie na podłożu. Grys może z czasem zostać wypchnięty ku krawędziom płyt, a płyta gumowa traci wtedy podparcie pośrodku i zapada się w tym miejscu. Grys wyparty ze środka gromadzi się pod krawędziami, które unoszą się do góry. Ten rodzaj uszkodzenia określa się jako miskowanie.

Kratki żwirowe są w handlu nazywane również rusztami trawnikowymi, kratkami komórkowymi do żwiru lub kratkami komórkowymi z tworzywa. Po ułożeniu zmieniają luźną warstwę grysu w stabilną podbudowę. Komórki wypełnia się i wyrównuje materiał dokładnie do ich górnej krawędzi. Zamknięte w nich ziarno pozostaje na miejscu również pod obciążeniem i podczas opadów, a nawierzchnia z płyt jest stabilna i bezpieczna.

Wypełnione kratki przenoszą obciążenia do 400 t/m², przy zachowaniu przepuszczalności wodnej całej powierzchni. Przy podłożu przepuszczalnym dla wody spadek i odwodnienie są zazwyczaj zbędne.

Na nośnym podłożu, przy niewielkich obciążeniach, wystarczy zdjąć warstwę humusu i ułożyć kratki na cienkiej warstwie wyrównującej z grysu. Zakres wykopu jest mniejszy niż przy tradycyjnym układzie warstw. Podbudowa zasadnicza z kruszywa jest potrzebna dopiero przy podłożu o małej nośności, gdy konstrukcja ma być zabezpieczona przed mrozem albo gdy powierzchnia ma przenosić większe obciążenia. Za zastosowaniem kratek przemawia niewielki nakład pracy.

Kołki montażowe, nazywane także kołkami wtykowymi lub kołkami z tworzywa sztucznego, są cylindrycznymi trzpieniami z tworzywa sztucznego o profilowanej powierzchni. Osadza się je w fabrycznie wykonanych otworach w bocznych ściankach płyt. Łączą one płyty gumowe z sąsiednich rzędów. W kierunku poprzecznym do osi kołka uniemożliwiają wzajemne przesuwanie się płyt. Wzdłuż osi kołka płyty mogą się natomiast przemieszczać.

Płyty układa się rząd po rzędzie w układzie mijankowym. Kołki montażowe wkłada się najpierw z jednej strony w dokładaną płytę. Następnie dosuwa się ją stroną z kołkami do dwóch sąsiadujących płyt w już ułożonym rzędzie i wciska kołki w ich otwory. Kołki powinny być osadzone ciasno, dlatego konieczność użycia wyraźnej siły podczas ich wkładania i dosuwania płyt jest normalna. W razie potrzeby kołki montażowe można wkleić, co uniemożliwia rozsuwanie się płyt wzdłuż osi kołków.

Kołki montażowe to plastikowe kołki, które łączą ze sobą płyty i kształtki z granulatu gumowego oraz dokładnie wyrównują ich ułożenie zgodnie z siatką. Ta metoda łączenia jest szeroko stosowana. Kołki działają podobnie do kołków stolarskich: wchodzą na głębokość kilku centymetrów w obie sąsiednie płyty. Przy układzie mijankowym z przesunięciem o pół płyty każda płyta jest połączona z dwiema płytami z poprzedniego rzędu i z dwiema płytami z rzędu za nią. Prostopadle do osi kołków montażowych połączenie zapobiega bocznemu przesuwaniu się płyt.

Wzdłuż osi kołków płyty pozostają ruchome i mogą się od siebie oddalać, dlatego powierzchnia z płyt z reguły wymaga obramowania brzegowego ograniczającego ten ruch. Taką funkcję może pełnić darń przylegająca na tym samym poziomie. Alternatywnie kołki montażowe można wkleić albo przykleić płyty do podłoża. Kołki nie przeciwdziałają naturalnemu kurczeniu się płyt, dlatego mimo połączenia szczeliny między płytami otwierają się i z czasem stają się szersze.

Sposób układania płyt amortyzujących dostosowuje się do konkretnego zastosowania, uwzględniając podłoże, system łączenia, strefę upadku, wysokość upadku i odwodnienie. Dotyczy to zarówno zewnętrznych nawierzchni amortyzujących w ogrodzie, jak i publicznych placów zabaw.

Pod urządzeniami zabawowymi potwierdzona w badaniach krytyczna wysokość upadku wybranego produktu i całego układu musi być co najmniej równa wysokości swobodnego upadku z urządzenia. Wymagany rozmiar nawierzchni amortyzującej zależy od danego urządzenia zabawowego. Maty amortyzujące i płyty amortyzujące można układać bezpośrednio na betonie lub asfalcie. Woda opadowa przenika przez przepuszczalną dla wody nawierzchnię do warstwy konstrukcyjnej, a następnie spływa po jej spadku do swobodnej krawędzi albo odpływu.

Na trawie lub gruncie bezpośrednie układanie nie jest zasadne, podobnie jak zastosowanie luźnej warstwy piasku, grysu lub żwiru jako podłoża. Taka warstwa z czasem się przemieszcza. Po usunięciu darni na cienkiej podsypce z grysu układa się plastikowe panele o strukturze plastra miodu, które wypełnia się grysem do górnej krawędzi. Na nich układa się maty amortyzujące lub płyty amortyzujące. Woda opadowa przenika przez cały układ i może wsiąkać w grunt. Przy większych obciążeniach albo niekorzystnych warunkach gruntowych pod podsypką z grysu potrzebna jest dodatkowo podbudowa z zagęszczonego materiału mrozoochronnego, dobrana przez fachowca.

Dalsze układanie na tak przygotowanej podbudowie zależy od systemu łączenia. W matach amortyzujących z zazębieniem typu puzzle elementy łączące jednej maty wciska się od góry w odpowiednie elementy ułożonej już maty sąsiedniej. Powstałe w ten sposób stabilne połączenie z reguły nie wymaga ani klejenia do podłoża, ani obrzeża. Płyty amortyzujące z łącznikami układa się w układzie mijankowym; wymagają one obrzeża zapobiegającego przesuwaniu się płyt na boki. Na związanej warstwie konstrukcyjnej, zależnie od sytuacji montażowej, zamiast obrzeża można przewidzieć klejenie.

Podczas układania płyty amortyzujące powinny mieć równomierną temperaturę nie wyższą niż około 17 °C i nie mogą być nagrzane przez bezpośrednie nasłonecznienie. Dopasowanie płyt ułatwia młotek gumowy, a ich cięcie — pilarka tarczowa. Jeżeli nawierzchnia amortyzująca kończy się w obrębie utwardzonej powierzchni, trwale zamocowany element najazdowy zapobiega powstaniu progu stwarzającego ryzyko potknięcia.